thai
eng

ฟันน้ำนมของลูก

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ทันตแพทย์ ธนิส เหมินทร์
หัวหน้าภาควิชาทันตกรรมสำหรับเด็ก

คำถาม     ฟันน้ำนมของลูกมีทั้งหมดกี่ซี่ และซี่แรกจะขึ้นเมื่ออายุเท่าใด
คำตอบ   ฟันน้ำนมของเด็กจะมีทั้งหมด 20 ซี่ โดยแบ่งเป็นฟันบน 10 ซี่ และฟันล่าง 10 ซี่ เรายังแปลงฟันบนและฟันล่างออกเป็นฟันหน้า ฟันหน้าอาจเรียกกว่า ฟันตัดและฟันเขี้ยวจะเห็นอยู่ด้านหน้าในเวลาที่ยิ้ม โดยแบ่งเป็นฟันหน้าบน 6 ซี่ และฟันหน้าล่าง 6 ซี่ ส่วนฟันกรามที่ใช้บดเคี้ยวจะอยู่เลยไปข้างหลัง และในแต่ละข้างของขากรรไกร ฟันกรามน้ำนมจะมีข้างละ 2 ซี่ ด้านขวาบนก็จะมีฟันกรามน้ำนม 2 ซี่ โดยสรุป เด็กจะมีฟันน้ำนม 20 ซี่ และฟันซี่แรกขึ้นเมื่ออายุ 6 เดือน

คำถาม     เป็นไปได้ไหมที่เด็กบางคนจะมีจำนวนฟันทั้งหมดน้อยกว่า 20 ซี่
คำตอบ    เป็นไปได้โดยอาจมีน้อยกว่า หรืออาจจะมีเกินกว่า 20 ซี่ ได้โดยถือว่าเป็นความผิดปกติอย่างหนึ่ง แต่ไม่ใช่ความผิดปกติที่ร้ายแรง

คำถาม    ถ้ามีฟันเกินควรจะทำอย่างไร

คำตอบ    ถ้ามีฟันขึ้นเกินและอาจจะไปขัดขวางการขึ้นของฟันถาวร หรือฟันน้ำนมที่จะขึ้นถัดไป หรือฟันถาวรที่จะขึ้นต่อไปในอนาคต เราก็จะเอาออกแต่ที่บอกว่าไม่ได้เป็นเรื่องผิดปกติร้ายแรงนั้น หมายถึงในกรณีทั่ว ๆ ไป ยกเว้นในบางกรณีที่อาจเกี่ยวพันกับโรคบางโรคซึ่งแฝงอยู่ จึงควรไปพบกุมารแพทย์ อายุรแพทย์ที่จะช่วยวินิจฉัยให้การรักษา และคำแนะนำ

คำถาม     ฟันน้ำนมขึ้นครบ 20 ซี่เมื่อเด็กมีอายุเท่าใด
คำตอบ    ฟันน้ำนมจะขึ้นครบเมื่ออายุประมาณ 2 ขวบครึ่ง - 3 ขวบ ฟันซี่แรกที่ขึ้นจะเป็นฟันน้ำนมล่างขึ้นเมื่ออายุประมาณ 6-7 เดือน โดยแรกสุดฟันจะขึ้นก่อน 2 ซี่ และจะค่อย ๆ ขึ้นเรียงเข้าไปข้างในถัดไปก็จะเป็นฟันน้ำนมบน และขึ้นครบทุกซี่เมื่ออายุประมาณ 2 ขวบครึ่ง - 3 ขวบ

คำถาม     ทำไมเด็กบางคนมีฟันขึ้นเร็ว หรือบางคนเคยได้ยินถึงขนาดว่า เมื่อคลอดออกมาแล้วมีฟันด้วย
คำตอบ    ก็อาจจะเป็นไปได้คือ เวลาในการขึ้นของฟันในตำราที่เขียนไว้เป็นโดยประมาณการ เพราะฉะนั้นในเด็กบางคนฟันอาจจะขึ้นเร็ว หรือช้ากว่านี้ก็ย่อมได้ปกติเราบวกลบให้ได้ถึง 1 ปี หมายความว่า ปกติฟันน้ำนมซี่แรกของเด็กจะขึ้นประมาณ 6 เดือน แต่บางคนอาจจะ 8 เดือน 10 เดือน หรือให้ได้ถึง 1 ปี ถ้าอยู่ในวิสัยตรงนี้ และเด็กสามารถเจริญเติบโตได้เป็นปกติเราก็ไม่ต้องทำอะไร ยกเว้นในกรณีที่ฟันของเด็กบางคนขึ้นช้ามาก เช่น 2 - 3 ปี แล้วฟันยังไม่ขึ้นจะต้องดูว่ามีอะไรแฝงเร้นอยู่หรือไม่ โดยเฉพาะโรคของต่อมไร้ท่อซึ่งพาไปพบกุมารแพทย์ หรือในบางกรณีที่เด็กเกิดมาแล้วมีฟันขึ้นมาเลย ถ้าดูแล้วพบว่าฟันที่ขึ้นมาอาจทำให้คุณแม่เจ็บปวดเวลาให้นมลูก หรือมีปัญหาอื่นตามมา เราสามารถถอนฟันนี้ออกได้ เพราะเป็นฟันเกินสรุปว่า ถ้าเด็กคลอดออกมามีฟันและตรวจดูแล้วพบว่าเป็นฟันเกินก็ถอนได้

คำถาม     บางคนบอกว่าการที่เด็กมีฟันขึ้นขณะที่เพิ่งคลอดเป็นเพราะคุณแม่รับประทานแคลเซียมมากเกินไปนั้น มีทางเป็นไปได้ไหม
คำตอบ    ไม่น่าจะเป็นไปได้ เพราะแคลเซียมมีหน้าที่ช่วยให้เนื้อฟัน และกระดูกส่วนต่าง ๆ ของร่างกายแข็งแรง ดังนั้นน่าจะเป็นเพราะความผิดปกติจากอย่างอื่นที่ทำให้เด็กมีฟันเกิน หรือมีฟันไม่ครบ 20 ซี่

คำถาม     ผู้ใหญ่บางคนบอกว่า เด็กที่มีฟันขึ้นช้าดีกว่าเด็กที่มีฟันขึ้นเร็ว เพราะฟันจะผุช้า
คำตอบ    โดยเหตุและผลแล้ว อะไรที่เป็นไปตามธรรมชาติสิ่งนั้นจะดีที่สุด การที่ฟันผุ หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับการดูแลรักษา ดังนั้นคุณพ่อคุณแม่ต้องช่วยดูแลฟันของเด็ก ๆ ให้ดี แต่ถ้าพูดว่าถ้าฟันขึ้นช้าก็จะผุช้านั้น แสดงว่าตั้งหน้าตั้งตารอคอยฟันผุมากกว่า

คำถาม     เด็ก ๆ มีฟันน้ำนมไว้ทำอะไรบ้าง
คำตอบ    อย่างที่เห็นง่าย ๆ คือในเรื่องของการบดเคี้ยว เด็กจะเจริญเติบโตได้จะต้องมีอาหารเข้าไปเลี้ยงร่างกายโดยอาหารจะต้องผ่านช่องปากก่อน  ดังนั้นในบางครั้ง บางท่านอาจจะเคยได้ยินคำว่า “ช่องปากเป็นประตูของสุขภาพ” คือ การที่อาหารจะเข้าไปในร่างกาย และใช้ประโยชน์ได้จะต้องผ่านการบดเคี้ยว นอกจากนี้ฟันน้ำนมยังช่วยในด้านความสวยงามอีกด้วย ถ้าเด็กหน้าตาสวยแต่ยิ้มออกมาฟันหลอ หรือไม่มีฟันเลยก็คงไม่ค่อยน่าดูนัก และฟันน้ำนมยังช่วยกระตุ้นการเจริญของขากรรไกรได้ทั้งขากรรไกรบนและขากรรไกรล่าง ซึ่งเป็นหลักตามธรรมชาติที่ว่าสิ่งที่มีการใช้งานก็ย่อมมีการเจริญและพัฒนาขึ้นไป ฟันน้ำนมยังมีความสำคัญอีกในเรื่องของการออกเสียง ถ้าฟันหน้าหลอ การพูด การออกเสียงต่าง ๆ ก็จะผิดเพี้ยนไป ดังนั้นหน้าที่หลักกว้าง ๆ ของฟันน้ำนมก็คือช่วยในการบดเคี้ยว, ช่วยในด้านความสวยงาม, ช่วยกระตุ้นการเจริญของขากรรไกร และช่วยในการออกเสียง

คำถาม     เราจะต้องดูแลฟันให้ลูกอย่างไรบ้าง เพราะในฐานะที่เป็นคุณพ่อคุณแม่ที่ต้องทำหน้าที่การดูแลฟันของลูกก่อนที่ลูกจะรู้จักช่วยตัวเอง และเป็นการฝึกให้ลูกสังเกตว่า เราทำอย่างไรให้เขา เพื่อที่เขาจะดูแลตนเองได้เมื่อโตขึ้น
คำตอบ    การดูแลสุขภาพช่องปากของลูกเป็นสิ่งสำคัญควรจฝึกเด็กตั้งแต่เล็ก ๆ บางท่านอาจจะคิดว่า เด็กเพิ่งเกิดมาใหม่ ๆ ยังไม่มีฟันขึ้นก็คงยังไม่จำเป็นต้องดูแล แต่รอจนเด็กเริ่มมีฟันขึ้นก่อนแล้วค่อยให้การดูแลนั้นเป็นการเข้าใจผิด เพราะถ้ารอจนเด็กมีฟันขึ้นแล้วจึงเริ่มฝึกการแปรงฟัน เด็กอาจไม่คุ้นกับการที่มีอะไรเข้าไปอยู่ในช่องปากของเขา ดังนั้น ในระยะแรก ๆ แม้เด็กยังไม่มีฟันน้ำนมในช่องปาก ผู้ปกครอง คุณพ่อ คุณแม่ ควรจะต้องทำความสะอาด คือ ทำความสะอาดคราบนม คราบสกปรกที่ติดค้างอยู่ในช่องปากตามเหงือก หรือกระพุ้งแก้มโดยวิธีการทำความสะอาดคือ ใช้ผ้านุ่ม ๆ เช่นผ้าขนหนูชุบน้ำให้หมาด ๆ โดยอาจใช้น้ำต้มสุกธรรมดาแล้วเช็ดภายในช่องปากให้ทั่ว
และเมื่อเด็กโตขึ้นมาสักหน่อยก็ควรหาแปรงสีฟันซึ่งเป็นแปรงนิ่ม ๆ และหัดให้เด็กลองเอาแปรงเข้าไปในปากลองหัดแปรงโดยคุณพ่อ คุณแม่ทำตัวอย่างให้ดู สอนลูก ลูกก็จะมีความคุ้นเคย และเคยชินกับการที่มีอะไรเข้าไปในช่องปาก และเมื่อเด็กเริ่มพัฒนา การเคลื่อนไหวของมือ แขน กล้ามเนื้อ และตามากขึ้นและมีความสอดคล้องกันได้ดีขึ้น เด็กก็จะเริ่มแปรงฟันได้ดีมากขึ้นต้องเริ่มฝึกตั้งแต่เด็ก ๆ  สำหรับเด็กบางคน เวลาที่แปรงฟันเป็นเวลาที่เขาจะไม่ชอบ อาจจะมีการร้องไห้งอแง สาเหตุหนึ่งก็คือ การที่เราไม่ได้ฝึกเขาให้คุ้นเคยตั้งแต่เด็ก ๆ

คำถาม     ลูกอายุ 1 ขวบ ฟันล่างขึ้น 2 ซี่ งองุ้มเข้าด้านใน ฟันบนขึ้น 4 ซี่ ครอบฟันล่าง บางครั้งในเวลาร้องไห้จะกัดโดนลิ้น และมีเลือดไหลจะพาไปพบทันตแพทย์เพื่อจัดฟัน หรือถอนได้เลยหรือไม่
คำตอบ    อยากแนะนำให้ไปพบทันตแพทย์ซึ่งคุณหมอจะให้คำแนะนำที่ดีได้ ในเรื่องที่ฟันบนครอบฟันล่าง และที่ฟันล่างงองุ้มเข้าด้านในก็อาจจะเอียงเล็กน้อย แต่ฟันบนครอบฟันล่างอยู่นั้นเป็นลักษณะที่ปกติ แต่ที่คุณแม่บอกว่าบางครั้งจะกัดโดนลิ้น และมีเลือดไหล อาจเกี่ยวกับการเลี้ยงลูกด้วยขวดนม เพราะถ้าเราเลี้ยงไม่ถูกวิธีจะทำให้เด็กมีการใช้ลิ้นที่ผิดปกติได้ ดังนั้น เมื่อให้เด็กดูดนมขวดเรามักจะให้เด็กนั่งตัวตรง คือฝึกให้เหมือนกับผู้ใหญ่กลืนน้ำ ถ้าเราให้เด็กนอน พอน้ำไหลลง คอ ลิ้นก็จะจุกออกมาข้างหน้าตามธรรมชาติ ทำให้การใช้กล้ามเนื้อของลิ้นผิดปกติไป อาจทำให้กัดโดนลิ้นได้

คำถาม     เด็กอายุ 10 เดือน ฟันขึ้นไม่เสมอกันถ้าเด็กอายุมากขึ้นฟันจะขึ้นเสมอกันได้หรือไม่
คำตอบ    ฟันขึ้นไม่เสมอกันอาจเป็นไปได้ว่าเด็กในช่วงอายุ 10 เดือน ฟันบางซี่เพิ่งเริ่มขึ้น บางซี่ก็ขึ้นไปก่อนหน้านี้แล้ว ทำให้สูง ๆ ต่ำ ๆ อาจจะไม่เสมอกันเป็นกรณีปกติธรรมดา

คำถาม     เด็กอายุ 1 ปี 5 เดือน มีฟัน 8 ซี่ มีจุดขาวบริเวณฟันบน 2 ซี่ เป็นเพราะฟันเริ่มผุ หรือเป็นเพราะรับประทานฟลูออไรด์มากไป และเริ่มรับประทานฟลูออไรด์ชนิดเม็ด ขนาด 0.5 กรัม ตั้งแต่ 9 เดือน
คำตอบ    ฟันเป็นจุดไม่ทราบว่าจุดใหญ่จุดเล็กอย่างไร คงจะต้องคุยกับคุณแม่เพื่อจะได้รับรายละเอียดอื่น ๆ เช่น เด็กยังดูดนมขวดอยู่หรือไม่ ถ้ายังดูดนมขวดอยู่ และการรักษาความสะอาดช่องปากไม่ดี จุดขาว ๆ นั้นอาจจะเป็นจุดที่ฟันเริ่มต้นจะผุก็ย่อมได้ แต่ถ้าเลิกนมขวดแล้วและแปรงฟันได้ดี ก็มาดูที่เรื่องของฟลูออไรด์ ในปัจจุบันเด็กอายุ 6 เดือน – 3 ปี จะให้รับประทานฟลูออไรด์ประมาณวันละ 0.25 มิลลิกรัม ถ้าในน้ำที่ดื่มประจำมีฟลูออไรด์น้อยกว่า 0.3 ส่วนในล้านส่วน (0.3 ppm)

คำถาม     แสดงว่าในเด็กอายุ 1 ปี 5 เดือน รับประทานฟลูออไรด์ชนิดเม็ด ขนาด 0.5 กรัม นั้นมากหรือไม่
คำตอบ    อาจจะมากไป ถ้าได้เห็นลักษณะของฟันเด็กก็จะตอบคำถามได้ดีกว่านี้ เพราะฉะนั้นถ้าเป็นไปได้ควรพาเด็กไปพบคุณหมอซึ่งเชี่ยวชาญทางทันตกรรมสำหรับเด็ก ซึ่งจะทำให้คำอธิบายได้ดีขึ้น และที่โรงพยาบาลคณะทันตแพทยศาสตร์ก็มีคลินิกทันตกรรมสำหรับเด็ก

คำถาม   ควรจะให้เด็กอายุประมาณเท่าไรเลิกนมขวด เพราะตอนนี้ 1 ขวบครึ่ง มีฟันน้ำนมขึ้นเกือบเต็มปากแล้วกลัวฟันลูกจะเก
คำตอบ   โดยทั่ว ๆ ไปจะแนะนำให้เด็กเลิกนมขวดอายุประมาณ 1 ขวบ และฝึกให้เด็กดื่มนมจากแก้วแทน และพยายามรักษาความสะอาดช่องปากให้ดี

คำถาม     เป็นไปได้ไหมว่าฟันจะเก ถ้าหากว่ายังคงให้นมขวดอยู่ไปเรื่อย ๆ
คำตอบ    เป็นไปได้ คือ หมายความว่าต้องเป็นในระยะยาวต่อ ๆ ไปมาก ๆ เพราะการดูดนมขวดในลักษณะที่ผิดวิธี เช่น การนอนดูดขวดนม น้ำนมจะเข้าคอ ดังนั้นธรรมชาติของเด็กก็จะต้องเอาลิ้นมาดันบริเวณจุกนมและฟันหน้าบน ซึ่งจะทำให้เด็กมีการกลืนผิดปกติ เมื่อถามเรื่องนมขวดบางท่านอาจจะสงสัยว่า จะเจาะรูเพื่อให้น้ำนมไหลอย่างไรให้พอเหมาะนั้น สังเกตได้ง่าย ๆ ว่าถ้าเจาะรูนั้นแล้วคว่ำขวดลงและมีน้ำนมไหลเป็นสายออกมาเลยจะมากเกินไป แต่ถ้าคว่ำขวดแล้วน้ำนมเริ่มหยดไปทีละหยดก็น้อยเกินไป ทางที่ดีควรดูขนาดที่พอเหมาะโดยให้สังเกตว่าเมื่อคว่ำขวดลงแล้วน้ำนมไหลเป็นสายมาสักประมาณ 1-2 วินาที และจะเริ่มหยดที่ละหยดนั้นจึงจะเรียกว่ากำลังพอเหมาะ

คำถาม     ทุกช่วงอายุเลยหรือไม่
คำตอบ    ลักษณะการให้นมควรเป็นในลักษณะนี้ และการที่ให้นมขวดเพียงปีเดียวไม่ได้หมายความว่าให้เลิกดื่มนมเลยแต่ให้ดื่มนมจากแก้วแทน และควรมีการทำความสะอาดช่องปากก่อนนอน

คำถาม     ตอนนี้ลูกสาวอายุ 6 ขวบฟันน้ำนมข้างหน้าผุไปครึ่งซี่ ไม่ทราบว่าจะต้องถอนออกหรือไม่
คำตอบ    อายุ 6 ขวบ ไม่ทราบว่าฟันน้ำนมฟันบนหรือฟันล่าง ถ้าสมมติว่าเป็นฟันล่างประมาณ 6 ขวบ ฟันถาวรเริ่มจะขึ้นแล้ว อาจจะต้องใช้การเอ็กซเรย์ หรือที่เรียกว่า การถ่ายภาพทางรังสีประกอบการวินิจฉัย ถ้าเห็นว่ารากละลายไปมากแล้วไม่จำเป็นที่จะต้องเก็บไว้ ก็อาจจะถอนออกเลยได้โดยที่เห็นว่าฟันถาวรเริ่มจะขึ้นมาแทนที่แล้ว

คำถาม     กรณีเกิดฟันกร่อนควรทำอย่างไร
คำตอบ    ถ้าเกิดฟันกร่อนไม่ว่าจะเป็นการกร่อนโดยฟันผุ หรือจากสาเหตุอื่นคงจะต้องไปให้คุณหมอทำการรักษา ในกรณีที่เด็กกลืนยาสีฟันลงไปจะต้องดูว่ายาสีฟันนั้นผสมฟลูออไรด์ไว้ด้วยหรือไม่ ผสมไว้มากน้อยอย่างไร ดังนั้นคุณพ่อ คุณแม่ควรจะต้องเป็นคนบีบยาสีฟันให้เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลเสียแก่เด็กโดยบีบเป็นก้อนเล็ก ๆ เท่าเม็ดถั่วเขียว และเกลี่ยทั่วแปรงก่อนแปรงฟันซึ่งเป็นเรื่องที่คุณพ่อ คุณแม่ต้องทำ

คำถาม     เด็กอายุ 1 ขวบ ฟันที่ขึ้นแซงหรืองอกออกจากด้านในของฟันบน จะดันให้ฟันน้ำนมที่ขึ้นปกติยื่นออกมาด้านหน้าตามฟันที่ขึ้นแซงหรือไม่
คำตอบ    เด็กอายุ 1 ขวบ ฟันบนมีฟันน้ำนมขึ้นแล้ว และมีฟันอีกซี่หนึ่งอยู่ด้านในฟันน้ำนมนั้นคิดว่าคงเป็นทางด้านเพดานจะทำให้ฟันที่ขึ้นก่อนเก หรือออกไปนอกตำแหน่งหรือไม่ อาจจะวิเคราะห์ได้ว่า ฟันซึ่งขึ้นหลังฟันน้ำนมนั้นน่าที่จะเป็นฟันเกิน เพราะถ้าเป็นฟันน้ำนมที่เป็นปกติจะขึ้นเรียงแถวกัน แต่ก็อาจจะเป็นได้เหมือนกันที่ฟันน้ำนมที่ไปขึ้นด้านในของฟันซี่อื่น คือฟันน้ำนมปกติแต่ไปขึ้นผิดที่ คงจะต้องพิจารณาทำการรักษาโดยจะต้องดูรายละเอียดซึ่งแตกต่างกันออกไปในแต่ละคน

คำถาม     ทำไมถึงขึ้นผิดที่ได้
คำตอบ    เป็นธรรมชาติ ซึ่งบางทีก็มีฟันเก หรือฟันซ้อน

คำถาม     ปัจจุบันลูกชายอายุ 6 ขวบ เมื่อ 2 ปีที่แล้วจำเป็นต้องถอนฟันน้ำนมหน้าทิ้งไป 2 ซี่ อยากจะทราบว่าอีกนานหรือไม่ที่ฟัน 2 ซี่ที่ถอนทิ้งไปจะขึ้นมาใหม่
คำตอบ    ถอนฟันน้ำนมหน้าเมื่ออายุประมาณ 4 ขวบ ซึ่งขณะนี้อายุ 6 ขวบแล้ว โดยปกติฟันถาวรทั้งฟันหน้าล่างและฟันหน้าบนจะขึ้นอายุประมาณ 6 - 7 ปี เพราะฉะนั้นฟันถาวรของเด็กคงใกล้ขึ้นแล้ว คุณพ่อ คุณแม่อาจจะสังเกตได้ว่า ฟันถาวรกำลังจะขึ้นโดยจะมองเห็นเหงือกมีลักษณะเป็นขึ้นมา ซึ่งเป็นลักษณะที่แสดงว่าฟันกำลังจะขึ้น

คำถาม     การขึ้นของฟันถาวรใช้เวลาประมาณ 2 ปีใช่หรือไม่
คำตอบ    ไม่ใช่ แต่หมายความว่า ฟันถาวรทั้งฟันหน้าล่าง และฟันหน้าบนนั้น ปกติจะขึ้นเมื่อเด็กอายุประมาณ 6 - 7 ปีอยู่แล้ว จะถอนฟันหรือไม่ถอนฟันเมื่อเด็กมีอายุประมาณ 6-7 ปีฟันถาวรก็จะขึ้น ยกเว้นแต่ว่ามีการถอนฟันตั้งแต่เด็กอายุน้อยเกินไป การขึ้นของฟันก็อาจจะล่าช้ากว่าปกติได้

คำถาม     เด็กอายุ 8 เดือน ใช้ฟันล่างแทะของแข็งจนเลือดออก และฟันโยกเล็กน้อยจะมีผลต่อฟันซี่นั้นอย่างไร
คำตอบ    คงต้องระวังที่จะไม่ให้ลูกไปแทะของแข็งมากจนเลือดไหล แต่ถ้าเกิดแล้วและเราก็ขจัดสาเหตุ อย่าให้ลูกเราทำอย่างนั้นอีก และคอยสังเกตอาการฟันของลูกเรา ปกติแล้วจะกลับคืนสู่สภาพปกติได้เร็ว

คำถาม     บุตรสาวมีฟันสีคล้ำ เป็นเด็กอายุ 2 ขวบไม่ทราบว่าเป็นอะไรมีสีคล้ำแค่ 2 ซี่ด้านหน้า และจะทำอย่างไรให้เขาชอบแปรงฟัน
คำตอบ    คำถามตรงนี้มี 2 คำถาม คำถามหนึ่งคือ ฟันสีคล้ำ อีกคำถามหนึ่งถือ จะทำอย่างไรจึงจะทำให้เด็กชอบแปรงฟัน ไม่แน่ใจว่าคำว่าฟันสีคล้ำของคุณแม่นั้นคล้ำจริงหรือไม่ เพราะจากประสบการณ์ของผมเองซึ่งเป็นทันตแพทย์มานานพอสมควรบางทีคุณพ่อ คุณแม่ แม้กระทั่งตัวเด็กเองก็บอกว่าฟันสีไม่สวยเลย อยากจะให้มีสีขาวกว่า แต่จริง ๆ แล้วเป็นฟันสีธรรมชาติ สีปกติ ในกรณีที่ไม่ได้คุยกับคุณพ่อ คุณแม่โดยตรง และไม่ได้เห็นภาพเด็กโดยตรง ก็คงจะตอบว่า การที่ฟันสีคล้ำ หรือเปลี่ยนไปจากปกติธรรมชาติของเขา มาจาก 2 สาเหตุใหญ่ ๆ คือ สาเหตุภายนอก และสาเหตุภายใน โดยสาเหตุภายนอก อาจมาจากการรับประทานสิ่งซึ่งเป็นสีติดฟันซึ่งมีมากมายหลายอย่าง หรือเครื่องดื่มที่มีสี โดยสีนั้นจะเกาะติดฟันได้ เช่น น้ำอัดลมสีดำต่าง ๆ เหล่านี้ ซึ่งสามารถแก้ไขได้ง่ายโดยคุณแม่ช่วยแปรงฟันให้สะอาดขึ้น สีพวกนั้นก็อาจจะหลุดไปหรือถ้าไม่หลุดไปก็อาจจะไปพบทันตแพทย์เพื่อขัดฟัน โดยทันตแพทย์จะมีผลซึ่งสามารถใช้ขัดฟันให้สะอาดขึ้นได้ แต่ถ้าเกิดโดยสาเหตุภายใน เช่นเกิดจากเด็กหกล้ม มีการกระแทกที่ฟันซี่นั้น และมีเลือดออกอยู่ภายในฟันซี่นั้น โดยจะต้องพิจารณารักษาเป็นกรณี ๆ ไป หรืออาจเป็นเพราะโรคทางระบบบางโรค
ส่วนคำถามที่ว่าจะให้ลูกรักการแปรงฟันได้อย่างไรนั้น อาจตอบได้ว่าคงต้องฝึกลูกตั้งแต่เล็ก ๆ แม้กระทั่งฟันยังไม่ขึ้นก็ต้องทำความสะอาดในช่องปากของลูก ๆ เด็กจะคุ้นเคยกับการที่มีอะไรเข้าไปอยู่ในปาก เมื่อเด็กโตขึ้นมาและมีพัฒนาการของกล้ามเนื้อ ของมือ และแขนได้ดีขึ้นก็ฝึกให้เขาเอาแปรงสีฟันอ่อนๆ เข้าไปในช่องปาก

คำถาม     ผงขัดฟันหากจะไปหาซื้อมาใช้เองได้หรือไม่
คำตอบ    ปกติผงขัดฟันจะต้องใช้กับอุปกรณ์ หรือเครี่องมือบางอย่างโดยเฉพาะจึงจะได้ผลดี การที่คุณพ่อ คุณแม่ต้องการจะซื้อมาใช้เองแต่ไม่มีเครื่องมือ ดังนั้นจึงควรไปพบทันตแพทย์

คำถาม     ถ้าหากว่าเราใช้ผงขัดฟันโดยผิด ๆ ก็อาจเป็นอันตรายได้ใช่ไหม
คำตอบ    ใช่ เพราะผลขัดฟันมีหลายขนาดมีทั้งชนิดหยาบ ชนิดละเอียด ซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการใช้ต่างกัน

คำถาม     เด็ก 1 ขวบครึ่งไม่เคยได้รับสารเกี่ยวกับฟันเลยไม่ทราบว่าจะมีผลอย่างไรต่อฟันเด็ก
คำตอบ    เด็กขวบครึ่งไม่ได้รับสารอะไรเกี่ยวกับฟันเลย คงหมายถึงฟลูออไรด์ ซึ่งมีส่วนเสริมให้ฟันของเด็กแข็งแรงขึ้น ถ้าไม่ได้รับฟลูออไรด์แต่เด็กได้รับอาหาร หรือมีโภชนาการที่สมบูรณ์ก็ไม่น่ามีปัญหา แต่ถ้ามีของเสริมเหล่านี้เนื้อฟันจะแข็งแรงขึ้น แต่ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อกำหนดปริมาณฟลูออไรด์เพื่อให้เหมาะสมกับช่วงอายุเด็ก

คำถาม     คุณแม่บอกว่าเวลาที่ลูกเป็นฝ้าที่ลิ้นให้เอาผ้าอ้อมที่เปื้อนปัสสาวะของลูกเช็ดลิ้น ไม่ทราบว่าจะมีอันตรายต่อช่องปากหรือไม่
คำตอบ    ควรใช้ผ้านุ่ม ๆ ที่สะอาดชุบน้ำสะอาดก็คงพอ

คำถาม     ไหมขัดฟันมีความสำคัญต่อลูกอย่างไร
คำตอบ    มีความสำคัญมาก ถ้าสังเกตให้ดีจะเห็นว่าการแปรงฟันจะทำความสะอาดตัวฟันทางด้านนอก ๆ เท่านั้น แต่ระหว่างซี่ฟันประชิดติดกันนั้น แปรงสีฟันไม่สามารถจะผ่านเข้าไปได้ และมักเกิดฟันผุได้ง่าย ไหมขัดฟันจะช่วยลดการผุในบริเวณนี้ได้มาก ไหมขัดฟันที่ขายในท้องตลาดมีหลายชนิดมีทั้งอย่างเคลือบขี้ผึ้ง หรือไม่เคลือบขี้ผึ้ง ควรเลือกตามความเหมาะสมของเด็กแต่ละคน

คำถาม     ควรใช้ไหมขัดฟันตั้งแต่เด็กอายุเท่าไร
คำตอบ    ใช้ได้ตั้งแต่เด็กเริ่มมีฟันขึ้น และมีฟันประชิดติดกันคุณพ่อ คุณแม่สามารถใช้ไหมขัดฟันช่วยทำความสะอาดให้ได้ แต่จะให้เด็กทำเองคงจะลำบากแต่บางทีสามารถสังเกตได้ว่าถ้าลูกสามารถใช้ หรือมีการประสานงานของกล้ามเนื้อต่าง ๆ ของร่างกายของเขาได้ดี เช่นเขาหัดผูกโบว์เองได้ หรือติดกระดุมเองได้ การสอนให้เด็กใช้ไหมขัดฟันเองเด็กก็อาจจะสามารถจะทำได้ดีมากขึ้น

คำถาม     ควรเลือกใช้ไหมขัดฟันแบบมีขี้ผึ้ง หรือไม่มีขี้ผึ้ง
คำตอบ    ใช้ได้ทั้ง 2 ชนิด ชนิดมีขี้ผึ้งจะช่วยให้ผ่านไปตามช่องฟันได้ง่ายขึ้น และทำความสะอาดฟันได้สะดวกขึ้น แต่ชนิดที่ไม่มีขี้ผึ้งเคลือบก็ใช้ได้

คำถาม     เด็ก 3 ขวบเกิดอุบัติเหตุฟันโยกไม่ทราบว่าจะเป็นอันตรายต่อเด็กหรือไม่
คำตอบ   เด็ก 3 ขวบฟันโยกก่อนอื่นต้องดูว่าเป็นฟันซี่ไหนและโยกมาก หรือน้อยอย่างไร และมีฟันแตกหักหรือไม่ หากมีฟันแตกก็ต้องดูว่าเป็นการแตกหักในส่วนของตัวฟัน หรือส่วนของรากฟัน ดังนั้นคงตอบลำบากนอกจากจะได้เห็น

คำถาม     ควรจะปล่อยทิ้งไว้ไหม
คำตอบ    ไม่ควร ต้องรีบพาไปให้คุณหมอดู

คำถาม     เรื่องของการทำความสะอาดฟัน การแปรงฟันที่ถูกวิธีควรจะแปรงฟันอย่างไร และลูกอายุประมาณ 2 - 3 ขวบ หรือน้อยกว่านั้นที่มีฟันขึ้นแล้ว และแปรงฟันให้ลูกได้ควรจะแปรงฟันอย่างน้อยวันละกี่ครั้ง
คำตอบ    หลักการกว้าง ๆ นั้น ต้องทำความสะอาดในช่องปากเด็ก ตั้งแต่ฟันยังไม่ขึ้นโดยใช้ผ้านุ่ม ๆ ชุบน้ำสะอาด เช่นน้ำต้มสุก ทำความสะอาดเช็ดภายในช่องปากไม่ให้มีคราบของน้ำนม คราบสกปรก ติดอยู่ที่สันของเหงือก กระพุ้งแก้ม เมื่อฟันเริ่มขึ้นก็ให้เด็กหัดใช้แปรงจนกระทั่งเมื่อเด็กฟันขึ้นครบแล้ว โดยหลักการเด็กซึ่งอายุไม่เกิน 12 ปี การแปรงฟันใช้วิธีถูไปถูมาธรรมดา กระทั่งเด็กสามารถมีการประสานงานของกล้ามเนื้อต่าง ๆ ได้ดี ก็อาจจะพัฒนาขึ้นไปเป็นการแปรงฟันในลักษณะเดียวกับผู้ใหญ่

คำถาม     ควรจะให้เด็กแปรงฟันอย่างน้อยวันละกี่ครั้ง
คำตอบ    อย่างน้อยควรจะแปรงวันละ 2 ครั้ง คือ เช้ากับก่อนนอน โดยทั่วไปถ้าสามารถที่จะบอกเขาหรืออบรมเขาให้ทำความสะอาดฟันทุกครั้งหลังจากรับประทานอาหารได้ก็ยิ่งดีแต่ตรงนี้เป็นเรื่องที่ค่อนข้างจะยุ่งยากพอสมควร

คำถาม     จริงหรือไม่ว่าหากแปรงฟันมากไปฟันจะบางลง
คำตอบ    คงไม่ถึงขนาดนั้น ถ้าให้เด็กแปรงฟันได้ทุกครั้งหลังรับประทานอาหารได้ยิ่งดี แต่ถ้าทำไม่ได้ เช่นไปโรงเรียนอาจจะให้บ้วนน้ำ หรือฝึกเขาว่าหลังรับประทานอาหารหวาน ๆ หรือหลังรับประทานอาหารควรบ้วนปาก ถึงแม้จะไม่สามารถจะแปรงฟันได้ การบ้วนปากก็ยังช่วยลดความสกปรกในส่วนที่จะทำให้เกิดฟันผุได้ลงไปส่วนหนึ่ง

คำถาม     ควรที่จะพาลูกไปพบทันตแพทย์ทุก ๆ กี่เดือน
คำตอบ    ถ้าเป็นไปได้ก็ควรพามาให้คุณหมอตรวจทุก ๆ 6 เดือน