Gummy smile เปลี่ยนยิ้มเห็นเหงือกเยอะเป็นยิ้มสวย

ยิ้มเห็นเหงือกเยอะ หรือที่เรียกว่า gummy smile คือ ภาวะที่เมื่อยิ้มแล้วเห็นพื้นที่เหงือกปรากฏเยอะมากเกินไปจนทำให้รอยยิ้มดูไม่ได้สัดส่วนที่สมดุล ซึ่งโดยทั่วไปแล้วเมื่อยิ้มจะมองเห็นขอบเหงือกประมาณ 1-3 มม. ถ้าการยิ้มทำให้เห็นเหงือกเยอะเกินไป ก็จะจัดอยู่ในกลุ่ม gummy smile

แต่อย่างไรก็ตาม ก็ไม่ถึงกับมีเกณฑ์กำหนดที่ชัดเจน อีกทั้งประเด็นนี้เป็นเรื่องของความสวยงาม ความมั่นใจ และบุคลิกภาพอันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวเป็นหลัก การแก้ปัญหายิ้มเห็นเหงือกเยอะจึงขึ้นอยู่กับความต้องการของแต่ละบุคคล หากไม่ได้มองว่าเป็นปัญหาโดยส่วนใหญ่ก็ไม่จำเป็นต้องแก้ไข นอกจากบางกรณีที่มีผลต่อสุขภาพช่องปาก เช่น ทำให้เกิดเหงือกแห้งและเหงือกอักเสบจากการสะสมของคราบจุลินทรีย์ง่ายกว่าปกติ เป็นต้น

ปัญหายิ้มเห็นเหงือกเยอะนั้น เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุแตกต่างกันไป แนวทางการรักษาทันตแพทย์จะต้องประเมินสาเหตุที่แท้จริงของ gummy smile ให้แน่ชัดก่อนเลือกวิธีการแก้ปัญหาเสมอ โดยในทางทันตกรรมมีแนวทางในการแก้ปัญหา ดังนี้

• แก้ไขด้วยการจัดฟันร่วมกับการผ่าตัดขากรรไกร
• การผ่าตัดเหงือกเพื่อปรับความยาวฟัน (Esthetic crown lengthening)
• แก้ปัญหา gummy smile เบื้องต้น อย่างง่ายๆด้วยการฝึกยิ้ม

1. แก้ไข Gummy smile ด้วยการจัดฟัน

1.1) จัดฟันร่วมกับการผ่าตัดขากรรไกร

กรณีที่ปัญหา gummy smile เกิดจากโครงสร้างขากรรไกรบนที่ใหญ่และยื่นกว่าปกติ แนวทางแก้ไขทำได้ด้วยการผ่าตัดศัลยกรรมยกกระดูกขากรรไกรบน (Maxillary Impaction Surgery) ให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องร่วมกับการจัดฟัน

ภาพแสดงการผ่าตัดขากรรไกรบนร่วมกับการจัดฟัน โดย ผศ.ทพ. เวทัส ศักดิ์เดชยนต์

1.2) จัดฟันแบบไม่ผ่าตัดขากรรไกรช่วยได้ไหม?

หากขนาดและตำแหน่งของขากรรไกรบนมีลักษณะปกติแต่ยิ้มเห็นเหงือกเยอะ บางกรณีการจัดฟันสามารถช่วยแก้ไขได้ในระดับหนึ่ง เช่น เห็นเหงือกเยอะเพราะฟันหน้ายื่น โดยหลังจัดฟันหากต้องการผลลัพธ์ที่ดียิ่งขึ้น ก็สามารถแก้ไขเพิ่มเติมด้วยการผ่าตัดตกแต่งเหงือก (Esthetic crown lengthening)

2. แก้ไข gummy smile ด้วยวิธีผ่าตัดเหงือก

การผ่าตัดเหงือกเพื่อแก้ไข gummy smile เป็นกระบวนการผ่าตัดที่มีเป้าหมายเพื่อเพิ่มความสูงของตัวฟันที่ปรากฏเหนือเหงือกโดยอาจเป็นการผ่าตัดเฉพาะเหงือกที่คลุมฟัน หรือทั้งผ่าตัดเหงือกและกรอแต่งขอบกระดูกหุ้มรากฟันให้ลดระดับลงไปด้วย วิธีการนี้สามารถให้ผลลัพธ์ที่น่าพอใจ แต่เหมาะกับผู้ที่มีโครงสร้างฐานขากรรไกรบนปกติเท่านั้น

2.1) การผ่าตัดเหงือกกรอกระดูกฟัน (Esthetic Crown Lengthening)

คือ การตัดเหงือกร่วมกับการกรอแต่งขอบกระดูกหุ้มรากฟัน ใช้ในกรณีที่มีเหงือกหนาคลุมคอฟันมากเกินไป ทั้งยังมีขอบกระดูกเบ้าฟันที่คลุมรากฟันอยู่ในระดับสูงเกินไปด้วยส่งผลให้สัดส่วนพื้นที่ของเหงือกมีมากและฟันที่โผล่พ้นขอบเหงือกดูสั้นกว่าปกติ แนวทางการรักษาที่เหมาะสมจึงเป็นการลดทั้งขอบกระดูกหุ้มรากฟันและเหงือกลง เพื่อให้ระดับของขอบเหงือกและความยาวตัวฟันอยู่ในสัดส่วนที่สวยงาม

ภาพแสดงการผ่าตัดตกแต่งเหงือกร่วมกับกรอกระดูกหุ้มรากฟัน (Esthetic crown lengthening)

จุดเด่น (advantages)

• ทันตแพทย์สามารถปรับแต่งทั้งรูปร่างขอบเหงือกและขอบกระดูกหุ้มรากฟัน เพื่อออกแบบผลลัพธ์ให้ได้สัดส่วนที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
• ผลลัพธ์ที่ได้มีความยั่งยืน เนื่องจากภายหลังการรักษาการยืดเกาะของเนื้อเยื่อเหงือกและฐานกระดูกจะเกิดขึ้นในตำแหน่งใหม่อย่างถาวร

ข้อจำกัด (limitations)

• ราคาสูงกว่าเนื่องจากมีกระบวนการที่ซับซ้อนและอาศัยทักษะความชำนาญของทันตแพทย์สูง
• ใช้เวลาฟื้นตัวประมาณ 2 สัปดาห์
• หากมาตรฐานการทำหัตถการไม่ดีพอ หรือการเอาใจใส่ดูแลภายหลังการรักษาไม่เหมาะสม อาจมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้

2.2) การตัดเหงือกเพียงอย่างเดียว (Gingivectomy)

คือ การตัดเหงือกเพียงอย่างเดียวด้วยเลเซอร์หรือใบมีดผ่าตัดโดยไม่กรอกระดูกฟัน เพื่อเพิ่มระดับความยาวของฟันเฉพาะในส่วนเนื้อเยื่ออ่อนของเหงือก เหมาะสมสำหรับกรณีที่มีเหงือกปกคลุมคอฟันมากเกินไปหรือระดับขอบเหงือกของฟันแต่ละซี่ไม่สมมาตรกัน แต่ระดับความสูงของขอบกระดูกหุ้มรากฟันปกติ

ภาพแสดงการตัดแต่งเหงือกด้วยใบมีดผ่าตัด (blade)โดยไม่กรอกระดูกฟัน

ภาพแสดงการตัดแต่งเหงือกด้วยเลเซอร์โดยไม่กรอกระดูกฟัน

จุดเด่น (advantages)

• ค่าใช้จ่ายน้อยกว่าเนื่องจากกระบวนการไม่ซับซ้อนมากนัก
• มีการฟื้นตัวที่เร็วกว่า

ข้อจำกัด (limitations)

• มีข้อจำกัดในการแก้ปัญหาได้เพียงบางกรณี
• ผลลัพธ์ไม่ถาวร อาจต้องมีการกลับมาทำซ้ำเนื่องจากเหงือกมีการงอกกลับคืนในตำแหน่งเดิมได้

ค่าใช้จ่ายในการผ่าตัดเหงือกแก้ปัญหา gummy smile

3. แก้ปัญหา gummy smile อย่างง่ายๆด้วยการฝึกยิ้ม

ในกรณีที่มีปัญหาไม่มากนัก “การฝึกยิ้ม” เพื่อปรับลักษณะการยิ้มโดยลดการใช้กล้ามเนื้อที่ทำให้ริมฝีปากบนยกสูงขึ้น ก็เป็นวิธีหนึ่งที่จะช่วยให้ยิ้มเห็นเหงือกน้อยลงได้ โดยสามารถฝึกด้วยตนเองหน้ากระจกโดยการพูดคำว่า “cheese” หรือ ออกเสียงเลข “4” เมื่อฝึกฝนบ่อยๆกล้ามเนื้อที่ใช้ในการยิ้มจะปรับตัวและเคยชินกับวิธีการยิ้มที่ริมฝีปากบนไม่เปิดมากจนเกินไป ซึ่งจะช่วยแก้ปัญหา gummy smile ได้บ้างในระดับหนึ่ง

ภาพแสดงการฝึกปรับลักษณะการยิ้มเพื่อให้เห็นเหงือกในระดับที่พอดี

ตรวจสอบความถูกต้องของบทความโดย
ทพ. กฤตวัฒน์ เลิศสุขประเสริฐ